Grenzen werkgeversaansprakelijkheid

Laat hij dit na, of doet hij dit onvoldoende, dan is hij aansprakelijk voor de schade die de werknemer hierdoor lijdt. Maar hoever gaat deze zorgplicht van de werkgever?

Uiteindelijk is het vaak de rechter die dat, aan de hand van de concrete omstandigheden, moet uitmaken. Zo weten we inmiddels dat de werkgever niet alleen aansprakelijk is voor de ongevallen op het werk, maar dat hij ook verantwoordelijk is voor de ongevallen tijdens bedrijfsuitjes. Daartegen neemt de rechter bij situaties die zich buiten werktijd afspelen niet snel aan dat de werkgever aansprakelijk is voor de schade.

De wet richt zich vooral op de werksituatie: de werkgever is verplicht om de werkplaats en gereedschappen zo in te richten en te onderhouden dat de werknemer zo goed mogelijk tegen gevaar beschermd is. Als de werknemer tijdens het verrichten van zijn werkzaamheden schade oploopt, dan is de werkgever hiervoor aansprakelijk, tenzij hij aan kan tonen dat hij zijn verplichtingen is nagekomen of dat de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Als de werkgever hier niet in slaagt, dan moet de schade die de werknemer heeft geleden vergoeden. Als een werknemer tijdens het werk een ongeluk overkomt, dan is het meestal vrij snel duidelijk of de werkgever aansprakelijk is, maar dat ligt niet zo simpel als de werknemer op weg naar zijn werk iets overkomt. In dat laatste geval zal de rechter aan de hand van concrete omstandigheden moeten beoordelen of er een zodanig verband kan worden gesteld en of er misschien nog andere redenen zijn op de grond waarvan de werkgever aansprakelijk kan zijn.

Het Arena Arrest
Vier bouwvakkers reden dagelijks met een bestelbusje van het bedrijf op en neer naar hun werk in de Amsterdam ArenA. De vier reden om toerbeurt. Een van hen maakte op de snelweg een stuurfout waardoor het busje over de kop sloeg en alle inzittenden gewond raakten. De autoverzekeringspolis vergoedde de schade van de inzittenden, maar niet die van de chauffeur, omdat de bestuurder als veroorzaker van het ongeval niet was meeverzekerd op de autopolis. De werknemer trachtte toen de schade via de werkgever te verhalen. De Hoge Raad oordeelde dat het redelijk en billijk is dat de schade van de chauffeur wel werd vergoed, want de bestuurder was immers verplicht om met het busje te rijden en om bij toerbeurt te rijden. Bovendien was er sprake van een geringe fout, die iedereen had kunnen maken en vond de Hoge Raad het niet redelijk dat de bestuurder als enige zijn schade niet vergoed zou krijgen. De letselschade van de werknemer werd vergoed.

Verdere gevolgen
Vorige jaar deed de Hoge Raad nog een belangrijke uitspraak. Het ging daarbij om de vergoeding van boetes voor de werknemer. De belastingkamer van de Hoge Raad was van mening dat het bedrijf deze boete voor zijn rekening moest nemen. Het bedrijf is immers aansprakelijk voor schade veroorzaakt door de werknemer en volgens het hoogste rechtscollege moet een boete worden gezien als schade. Dus een boete waar de werknemer in werktijd tegenop loopt, kan worden doorgeschoven naar het bedrijf. Het wordt anders indien de boete het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid aan de zijde van de werknemer, wat dan houdt de verantwoordelijkheid van de werkgever op. Hetzelfde geldt indien de boete losstaat van het dienstverband. Rijdt de werknemer-bestuurder tijdens zijn vakantie door het rode licht dan zal hij de verkeersboete zelf moeten dragen.

Uit de jurisprudentie blijkt dat de rechter als het gaat om gewone wettelijke werkgeversaansprakelijkheid vindt dat deze niet van toepassing is bij ongelukken tijdens woon-werkverkeer. Er is in een dergelijke situatie namelijk geen sprake van een ongeval tijdens het verrichten van werkzaamheden. Dat betekent nog niet dat de werkgever hiermee in alle gevallen van zijn verantwoordelijkheid is bevrijd. In bepaalde situaties kan de werkgever, op grond van de redelijkheid en billijkheid, als goed werkgever alsnog verplicht zijn om de schade van de werknemer te vergoeden.

De Hoge Raad heeft ook geoordeeld dat u niet alleen aansprakelijk- en/of schadevergoedingsplichtig bent voor schade die uw werknemer oploopt tijdens verkeersdeelname met een motorvoertuig, maar dat dit nu ook geldt voor verkeersdeelname per fiets. Dit kan schade zijn die ontstaan is tijdens de uitoefening van werkzaamheden of schade in het verkeer in verband met het werk.